Felrode kleuren

Gedurende de zomer van 1993 werkte ik bij een boer in Hernejärvi, bij Lisalmi. Google het maar even. De man runde er samen met zijn vrouw een boerenbedrijf met melkkoeien en bosbouw. Ik weet nog hoe hij mij direct al waarschuwde voor de bossen. “You easily can get lost in there! Don’t go too far!” Eigenwijs als ik was zou ik dat daarna natuurlijk al snel komen te ondervinden. Geluk bij dat ongelukje was dat ik daarbij zo kien was om mij naar een hoog punt te begeven. Ik was vrij snel weer “in control”. De boerderijen zijn er in felrode kleuren geschilderd.


De huishouding bestond uit een jong gezin met dochtertje en ma’s tijdelijk inwonende ouders. Die laatsten waren bezig met de bouw van een authentieke boomstammenwoning voor hunzelf. Wel weer met zo’n plaatstalen dak trouwens. Daken met dakpannen zijn namelijk niet 100% bij zoveel sneeuw. Marti, ma’s pa, vertelde dat wonen in een houten woning veel gezonder is dan wonen tussen bakstenen of beton. Dat is overigens wetenschappelijk ook aangetoond. Radonstraling. Het zit ook in modder. Nee, Marti was wel een man van de natuur / het oude stempel. Een van zijn andere tips was om een pol gras in de mond te doen als je onverhoopt in een wespennest was gelopen. Dan laten ze je met rust. De tip bleek te werken. Misschien omdat planteneters geen bedreiging zijn. Ik kan mij voorstellen dat je ’t niet gelooft, maar onthoud het toch maar. De kans dat je ooit eens aan een zwerm ten prooi valt is groot.

Maaien met de zeis. Dagelijkse kost. De stier vrat een kruiwagen per dag. Mijn vader was er een meester in.

Ik had niet veel privacy, voelde daar ook niet veel behoefte toe, maar had wel mijn eigen slaapkamertje op zolder. Naast dat harde bed met de ouderwetse sprei en het opgeslagen antieke meubilair, stond daar een zilverkleurig jaren 60-radiootje met cassettespeler. Ik kom ter zake, want ik zou de opnames die ik daar mee maakte later grijs komen te draaien. Het ging om enkele opvallend hartstochtelijk uitgevoerde werken voor piano. Chopin. Daaronder was ook dat meesterwerk, het Nocturno opus 27 no 2, waar ik verder eigenlijk geen mij aansprekende opname van ken. Omdat de presentatie van de uitzending Finstalig was, kon ik er helaas niet uit opmaken om welke pianist het ging. En deze vraag zou mij daarna niet meer loslaten. Het toeval wil dat ik het mysterie pas zeer onlangs, ruim 24 jaar na dato, wist te ontrafelen.

Het blijkt om Youri Egorov te gaan. De heel erg jong-ogende foto op de inlay zaaide nog even verwarring, maar er is er echt maar één die het op deze manier speelde. Speelde, want de Rus blijkt al in 1988 te zijn overleden. Vijf jaar voor mijn trip naar Finland, in Amsterdam. Zijn urn werd bijgezet te Driehuis. Misschien dat ik de site nog eens bezoek. Ik heb wel iets met begraafplaatsen.

Het wonder is geschied.

Onderstaand mijn opname van cassette verses de geremasterde op Spotify.

Begrafenispraat

Vanmiddag kwam ik met een collega te spreken over crematies en begrafenissen. Wat mij daarbij vooral in het oog sprong is, het idee dat crematies beter zijn voor de eventuele nabestaanden. De rekeningen van een begrafenis blijven immers maar komen en daarmee wordt men opgezadeld met het dilemma, dat men niet voor eeuwig kan blijven betalen en dat er dus ooit zal moeten worden geruimd.

Wanneer?

Er kwamen wat voorbeelden ter tafel, maar ik ken zelf ook best wel gevallen. Waarbij graven van toch best wel vermogende mensen, oneerbiedig snel zijn geruimd.

Wist je dat je ook helemaal niet 60 jaar van tevoren kunt betalen, zoals ik dat in gedachten had? Jazeker, de man had een punt. Zo had ik er nog nooit over nagedacht. Voordeel van een crematie is ook dat je je as over een jouw dierbaar gebied kunt laten uitstrooien en dat het daar dan voor eeuwig blijft en in kan doordringen.

Mijn testament hierop aangepast.

Ik wil worden begraven, zolang men mij niet al na 20 jaar wil laten ruimen. Dat dwingt tot discussie vooraf. Ik vond dat wel slim.

Het Loo

Middagje Het Loo gedaan. In Apeldoorn. In 2010 was ik er een tijdje werkzaam geweest als digitaliseerder van oude foto’s. Ik wilde de sfeer even weer opsnuiven en was ook nog nooit in het later geopende museum geweest.

Dat bleek de moeite waard. Ook de expositie over Anna Paulowna was interessant. Uiterst indrukwekkende vrouw, die oma van de ons bekende koningin Wilhelmina. Ze was een kleindochter van Catharina de Grote, maar ook haar vader en broers waren Russische tsaren. Leuk weetje is ook dat Willem II door Anna’s vader als haar echtgenoot werd geselecteerd, omdat hij samen met hem Napoleon had verslagen, bij Waterloo. De dapperheid. De man had indruk gemaakt.

Staatsieportret en lijkstoet van Anna Palowna

Ik had overigens niet graag in het paleis willen wonen. Zoveel 17e eeuwse protserigheid, het zou me direct tegen gaan staan. Ik denk dat men geen leuk leven heeft gehad. Ik kan mij echter wel voorstellen dat Wilhelmina zich er in de herfst van haar leven weer vestigde. Het imposante kasteel ademt haar voorouders en haar eeuwenlange geschiedenis en de omgeving is overweldigend mooi. Daar kom je wel tot rust, het hedendaagse publiek even helemaal wegdenkende.

Middagje Wittewierum en omstreken

Vanmiddag was ik in de regio Ten Post / Wittewierum te vinden. Een verre voorvader van mij, de legendarische dominee Bernardus Holtrop, die leefde van 1600 tot 1673, is daar een tijdje schoolmeester geweest. Ik wist al veel over de dominee, maar was nog nooit ter plaatse geweest. In mijn beleving begint en eindigt een familie- of streekgeschiedenisonderzoek altijd op de plek waar het zich afspeelde.

Zo kom ik telkens een stapje dichterbij.

Leuk weetje is dat deze zelfde voorvader destijds ook een van de allereerste studenten aan de in 1614 gestarte RUG was. Ik heb daar zelfs een door hem geschreven stukje tekst met handtekening aan het archief weten te ontfutselen. Schitterende vondst.

Het eerste Academiegebouw van de RUG, dat in 1846 werd afgebroken

Later verdween hij naar Oosterwolde, Friesland.

De regio is natuurlijk veranderd in 400 jaar tijd. Zo is het riviertje de Fivel gedempt en is klooster “Bloemhof” te Wittewierum verdwenen. Toch zou het hedendaagse landschap niet totaal onherkenbaar zijn voor de dominee, want de deels afgegraven wierde is nog duidelijk herkenbaar en de brug in ten Post is eenzelfde ijkpunt. De dorpjes in de regio zijn verder ook niet gigantisch gegroeid en het klooster werd al afgebroken ten tijde dat hij er aan de school doceerde.

Idee

Zoals je wellicht al hebt opgemerkt, kom ik graag op begraafplaatsen. Ik ben namelijk geïnteresseerd in familie- en streekgeschiedenis, maar ik kom er ook om sfeer te snuiven. De stilte en het idee dat de begravenen nu allemaal van de aardbol verdwenen zijn. Wie weet waart er nog wat rond en kan ik nog wat ontwaren. Interessant, als je er van houdt.

De afgelopen weken – na de verhuizing – ben ik veel te vinden geweest op de begraafplaatsen van Weststellingwerf. Daar is nog veel geschiedenis te vinden. Op het met liefde onderhouden hofje van Oldeholtwolde is zelfs nog een graf uit de 18e eeuw te bewonderen, met schitterend gerestaureerde steen.

Wobbigje 1794 overleden - begraafplaats Oldeholtwolde

Ik vind dat dit veel toevoegt aan een begraafplaats.

Op de meeste begraafplaatsen worden graven geruimd, zodra er niet meer wordt betaald. Er ontstaan dan veel lege plekken. Waarom zou je dat willen als beheerder, zolang je de ruimte nog helemaal niet nodig bent? Waarom moet alles om geld draaien, ja zelfs na de dood nog? Wat is nou mooier, belangrijker en sfeervoller op een begraafplaats dan oeroude grafstenen, een verleden?

Mijn idee is dus om graven niet te ruimen, zolang er ruimte voor is.

Gedroomd

Ik droomde dat ik het gajes van Leeuwarden was. Ik kon mij nergens meer vertonen. Uiteindelijk, na een zoveelste rel in een café, kwam er een vogel op mijn schouder gevlogen. Deze pikte iets uit mijn hoofd. Bij de rechter slaap. Het bleek om een chip in de vorm van een visje te gaan. Maar de vogel plaatste ook een chip terug. Daarop bleek allesomvattende informatie over mijn familiegeschiedenis te staan. Het voelde als ware het een beloning voor mijn verdiensten op dat gebied.

Fascinerend om te zien hoe deze droom mijn leven weerspiegelt. Ik ben niet de best begrepen figuur. In welke kring dan ook.

En de vogel?

Die bezocht mij in de zomer van 2012. In de vorm van een cruciale spirituele ervaring. Ik liep over een begraafplaats en kreeg het antwoord op het raadsel der raadsels in mijn hoofd gelegd.

De andere kant van de poort. Ik kan ze soms bijna horen fluisteren.